27.08.2025

1. Marka Kavramı

Marka bir işletmenin adı, ürün ve hizmetlerinin, diğer işletmelerin ürün ve hizmetlerinden ayırt edilmesi sağlayan ve yasal koruma altına alınabilen işaretler bütünüdür. Kişi adları, sözcükler, harfler, sayılar ve benzeri ayırt edici işaretler marka kapsamına girebilmektedir. Markanın temel amacı, tüketicilerin ürün veya hizmeti kaynağıyla ilişkilendirebilmesini sağlamaktır.

2. Marka Hakkının Kazanılması

Marka hakkı, tescil veya kullanım yoluyla kazanılabilen ve sahibine mutlak koruma sağlayan önemli bir sınai mülkiyet hakkıdır. 

Marka hakkı iki şekilde kazanılabilir,

a. Markanın tescili yoluyla,

b. Tescilsiz kullanım yoluyla.

Marka hakkının başlangıç tarihi, tescil için yapılan başvuru tarihi ya da markanın ilk kullanım tarihine dayanmaktadır. Ancak markanın güçlü ve kapsamlı şekilde korunabilmesi için tescil işlemi büyük önem arz etmektedir.

Marka türk Patent Kurumu marka siciline tescil edilirse, başvuru tarihinden itibaren 10 yıl süreyle korunur. Bu süre her 10 yılda bir yenilenmek suretiyle uzatılabilir. Marka tescili, markanın sahibine başkalarının markayı izinsiz kullanmasını önleme yetkisi verir ve bu hak mutlak nitelik taşır; yani herkese karşı ileri sürülebilir.

3. Sessiz Kalma Yoluyla Marka Hakkının Kaybı

Marka hakkı, bu hak sınırsız değildir. Marka sahibi, markasına yönelik ihlallere karşı zamanında harekete geçmediği takdirde, belirli koşullar altında bu hakkı ileri süremez hale gelebilir. Başka bir deyişle, marka hakkı mutlak bir hak olmakla birlikte, bu hakkın ileri sürülmesini sağlayan bazı istisnai durumlar mevcuttur. Bu istisnalardan biri de “sessiz kalma nedeniyle hak kaybı” ilkesidir. Sessiz kalma nedeniyle hak kaybı ilkesi, özellikle ticari istikrarın sağlanması ve kötüye kullanımların önlenmesi amacıyla getirilmiş önemli bir düzenlemedir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 25. maddesinin 6. fıkrası bu konuda hüküm içermektedir:

“Marka sahibi, sonraki tarihli bir markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği halde bu duruma birbirini izleyen beş yıl boyunca sessiz kalmışsa, sonraki tarihli marka tescili kötü niyetli olmadıkça, markasını hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri süremez.”

Bu hüküm uyarınca; önceki tarihli bir marka sahibi, aynı veya benzer bir markanın başka bir kişi tarafından tescil ettirilip kullanılmasına karşı, bu kullanımı bilmesine veya bilmesi gerekmesine rağmen sonraki tarihli marka tescilinden itibaren beş yıl boyunca sessiz kalırsa, artık marka hakkını hükünsüzlük davası ile ileri süremez.

4. Kötüniyet İstisnası

Beş yıllık sessiz kalma süresi sonunda hak kaybı kuralının tek istisnası, sonraki tarihli marka sahibinin kötüniyetli olmasıdır.

Kötüniyet değerlendirmesi yapılırken, Türk Medeni Kanunu’nun 2. Maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralı ilkesi ve Türk Ticaret Kanunu’nun 18. maddesinin 2. fıkrasındaki basiretli tacir gibi hareket etme yükümlülüğü esas alınır.

Buna göre tescil başvurusu yapan kişi ticari hayatta gerekli özeni göstermesi gereken bir tacir ise; mevcut markaları araştırması, aynı veya benzer markaların varlığını öğrenmeye çalışması beklenir.

Eğer marka başvurusunda bulunan kişi, önceki tarihli markayı bilmesine rağmen veya bilmesi gerektiği halde marka tescil başvurusunda bulunmuşsa, bu kişi kötüniyetli sayılır ve sessiz kalma nedeniyle hak kaybı ilkesi uygulanmaz. Böyle bir durumda, önceki tarihli marka sahibi, beş yıldan uzun süre sessiz kalmış olsa bile hakkını ileri sürebilir.

5. Sessiz Kalma Yoluyla Hak Kaybı Şartları

Bu ilkelerin uygulanabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmiş olması gerekir:

a. Önceki tarihli marka sahibinin, sonraki tarihli markanın tescilini veya kullanımını bildiği veya bilmesi gerektiği halde bu kullanıma karşı çıkmaması, 

b. Sonraki tarihli marka sahibinin iyi niyetli olması,

c. Sonraki tarihli marka tescilliyse tescilden veya tescilsizse ilk ciddi kullanımdan itibaren en fazla beş yıl geçmiş olması.

Yargılama sırasında, bu unsurların varlığı mahkeme tarafından re’sen dikkate alınmakta olup tarafların bu durumu ileri sürmesi şart değildir.