21.10.2025

Kira hukukunda güvence bedeli, bir başka deyişle depozito, kira sözleşmesi sona erdiğinde kiracının kiralanana verdiği zararların teminatı anlamına gelmektedir. Çoğunlukla para veya kıymetli evraktan oluşur ve kira sözleşmesinin başında kiracı tarafından kiralayana teslim edilir. Depozito, kira sözleşmesinin kurulması için zorunlu bir şart olmayıp tarafların anlaşması halinde ortaya çıkan bir ödemedir.

Kanun koyucu, tarafları korumak amacıyla konut ve çatılı işyerlerine ilişkin kira sözleşmesi açısından Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesinde emredici nitelikte bir düzenlemeye gitmiştir. Bu maddeye göre;

i) Sözleşmeyle kiracıya getirilen güvence verme borcu üç aylık kira bedelini aşamaz,

ii) Güvence para olarak verilmişse kiracı, kiraya verenin onayı olmaksızın çekilmemek üzere vadeli bir tasarruf hesabına yatırır; kıymetli evrak ise bankaya depo eder,

iii) Banka, güvenceleri ancak tarafların ortak rızasıyla veya kesinleşen icra takibi ya da kesinleşen mahkeme kararına dayanarak verebilir,

iv) Kiraya veren, kira sözleşmesinin sona ermesini izleyen üç ay içinde kiracıya karşı kira sözleşmesiyle ilgili bir dava açtığını veya icra ya da iflas yoluyla takibe giriştiğini bankaya yazılı olarak bildirmemişse banka, kiracının istemi üzerine güvenceyi geri vermekle yükümlüdür.

Kanun maddesi emredici nitelikte olduğundan dolayı taraflar sözleşme ile üç aylık kira bedelinden fazla bir güvence bedeli belirlemiş olsa dahi kısmi butlan söz konusu olacak ve kiracı eğer ödemiş ise üç aylık kira bedelini aşan kısmı geri talep edebilecektir.

Türk parasının kıymetini korumaya yönelik düzenlemeler çerçevesinde, 32 sayılı Karar’ın Geçici 8. maddesinin yürürlüğe girdiği 13.09.2018 tarihinden sonra akdedilen sözleşmelere ilişkin depozito bedellerinin Türk lirası cinsinden belirlenmesi zorunludur. Bu yükümlülüğe aykırılık halinde ise ilgili mevzuat uyarınca müeyyidelerin uygulanması gündeme gelecektir.

Depozito, kira sözleşmesi sona erdikten ve ev tahliye edildikten sonra kiracıya iade edilmelidir. Kiraya verenler evi teslim alırken evi gözden geçirmeli; evde olağan kullanım harici bir zarar olmaması, kira, aidat, fatura benzeri borçlar bulunmaması ve sözleşmeye aykırı bir durum olmaması (örneğin, sözleşmede evin boyalı geri teslim edileceği kararlaştırılmışsa ev boyalı olarak teslim edilmeli) durumunda depozito eksiksiz olarak kiracıya iade edilmelidir.

Depozitonun hangi bedel üzerinden iade edileceği konusunda ise kira sözleşmesinde yer alan maddelerin önemi bulunmaktadır. Yargıtay tarafından konuya dair verilen kararlarda, kira sözleşmesinin kurulduğu dönemdeki depozito parasıyla kira bedeli arasındaki oran dikkate alınarak depozitonun güncel kira bedeli karşısındaki değerine göre iadesinin gerçekleşmesi gerektiği belirtilmektedir. Fakat taraflar arasındaki sözleşmede “depozito aynen iade edilecektir” şeklinde bir anlaşma varsa bu durumda depozitonun ödendiği haliyle iadesi gerekecektir.

Kira hukukunda depozitonun iadesi konusunda taraflar arasındaki anlaşmanın önemi oldukça fazladır ve her somut olay ayrı bir değerlendirmeyi gerektirebilmektedir.